Salmonella
Geplaatst op 11 september 2023
In de vleeskalverhouderij komt salmonella met enige regelmaat voor. Er zijn drie versies die vaak gevonden worden, namelijk Salmonella Dublin, Salmonella Typhimurium en Salmonella type C.
Verschijnselen
Meestal veroorzaakt een salmonella infectie ernstige diarree (soms met bloed en vellen), hoge koorts, uitdroging en sterfte. Het kan ook wat meer sluimerend aanwezig zijn en longproblemen, achterblijvers en gewrichtsproblemen veroorzaken. In beide gevallen kan de schade groot zijn. Met uitvalpercentages boven de 5% of een enorm aantal achterblijvers is zowel het werkplezier als de technische resultaten drastisch minder.
Salmonella kan worden vastgesteld bij aanvullend onderzoek, zoals mestonderzoek, sectie of bloedonderzoek. Soms is er een vals negatieve uitslag, met name bij mestonderzoek. Dit komt doordat salmonella bacteriën niet continu worden uitgescheiden en het kweken op speciale platen moet. Het is nuttig om een kweek met gevoeligheidsbepaling voor antibiotica te hebben.
Insleep en verspreiding
Salmonella wordt verspreid via de mest. Het komt het bedrijf binnen met de (nuchtere) kalveren, of bijvoorbeeld via ongedierte of erfbetreders. Vervolgens verspreiden zieke dieren veel salmonella bacteriën via de mest. Salmonella kan in gunstige omstandigheden tot 2 jaar in een stal overleven. De bacterie is goed gevoelig voor de meest gangbare reiniging en ontsmettingsmiddelen – dan is het wel zaak dat zich nergens meer mest bevindt en dat is een grote uitdaging.
Het is heel belangrijk om zieke dieren niet naar verschillende stallen te verslepen, omdat zo de infectie naar het volgende compartiment meegenomen kan worden. Denk er ook aan het hok van een gestorven kalf eerst schoon te maken voordat er een gezond kalf in gaat.
Meldingsplicht
Voor salmonellose geldt een meldingsplicht. Dit betekent dat de ziekte gemeld moet worden bij de NVWA. Dit is van groot belang omdat salmonella een zoönose is: het kan ook mensen besmetten met ernstige klachten tot gevolg. Een koppel waarbij een salmonella melding is gedaan, wordt op de slachtdatum aan het eind van de dag ingepland in het slachthuis. Het is altijd belangrijk om hygiënisch te werk te gaan op het bedrijf, maar wees er bij een verdenking van salmonella op bedacht extra voorzichtig te zijn, draag handschoenen en laat geen kinderen, mensen met verminderde weerstand of zwangere vrouwen in aanraking komen met de kalveren.
Voorkomen
Het belangrijkste is het risico op insleep zo klein mogelijk te maken. Met het doorlopen van het protocol ‘aanpak salmonella op vleeskalverbedrijven’ kan een inzicht verkregen worden in de risicovolle punten op een bedrijf. Op een bedrijf met steeds terugkerende salmonella problematiek kan de inzet van een vaccin helpen om de cyclus doorbreken.
Protocol aanpak salmonella vleeskalverbedrijven (via website Gezondheidsdienst)