Pensverzuring
Geplaatst op 11 september 2023
Alle kalveren (zowel witvlees als rosé kalveren) worden al vanaf jonge leeftijd herkauwers. Helaas is ook de pens gevoelig voor stoornissen. Pensverzuring is er hier één van. De pH van de pens gaat dan omlaag en er ontstaat een (sub)acuut probleem.
Pensverzuring heeft veel negatieve gevolgen voor het kalf. De nuttige bacteriën in de pens raken uit balans en het (voor)verteren van voedsel gaat niet efficiënt of onvoldoende. Op langere termijn verliezen de penspapillen hun werking. Er komt minder energie beschikbaar en dus vermindert de groei van het kalf. Verminderde groei valt u op stal het meeste op, maar er is meer. Bijvoorbeeld een verhoogde kans op leverabcessen, hoefbevangenheid, lebmaagproblemen en het onderdrukken van de algemene weerstand. Er kunnen dus veel problemen voortkomen uit deze aandoening! Goed om hier alert op te zijn.
Pensverzuring bij het jonge kalf
Het jonge kalf dat nog afhankelijk is van melk kan eenvoudig pensverzuring krijgen door melk in de pens te drinken. De melk die in de pens komt zorgt voor een acute pensverzuring. Dit maakt de omstandigheden gunstig voor de bacteriën in de pens die ook zuur maken en de pensverzuring verergeren. Zo komt het proces in een neerwaartse spiraal terecht.
Het kalf wordt slomer, heeft een verminderde voeropname, soms dunne mest en vertoont verschijnselen van buikpijn (kromme rug, trappen naar de buik of likken aan de buik).
Bij het jonge kalf kan het helpen om de pens te spoelen met water. Een bicarbonaat pil helpt om de pH van de pens omhoog te krijgen en zo alvast een buffer te maken voordat het kalf weer goed gaat vreten.
Pensverzuring bij het oudere kalf
Een kalf dat van de melk af is of een wat ouder witvleeskalf heeft een veel beter ontwikkelde pens. Pensverzuring bij het oudere kalf betreft dan meestal een meer chronische vorm door een verstoorde balans in het rantsoen. Een kalf heeft structuur uit het rantsoen nodig om goed te kunnen (her)kauwen. Hierbij wordt veel speeksel geproduceerd met een bufferende werking. Te veel brok, te weinig stro, te snel verteerbaar rantsoen kunnen ertoe leiden dat de pens verzuurt.
Het kalf gaat zijn voer sorteren, minder vreten, kan wat slomer zijn, heeft verminderde en verzwakte pensbewegingen en kan dunne mest hebben met onverteerde delen.
Dit proces stopt meestal niet vanzelf. Het is van belang om het kalf aan te bieden wat hij nodig heeft: tijdelijk minder brok en meer structuurrijk voedsel. Zodat de natuurlijk bufferende werking door het (her)kauwen weer op gang komt en de pens weer kan herstellen.